EN NL
Hieronymus van der Mij

Hieronymus van der Mij

Kollenburg Antiquairs BV

Hieronymus van der Mij

Noordelijke Nederlanden, 1723

58 cm hoog x 73 cm breed

Olieverf op paneel

Originele staat


In een parkachtig landschap vermaken vier kinderen zich met een bokje. Op de achtergrond staat een landhuis verscholen tussen de bomen. Achter een klassieke tuinuitleg schemert aan de horizon een stad. De kinderen zijn als herders en jagers gekleed. Het portret is geschilderd door de Leidse fijnschilder Hieronymus van der Mij. De kunstenaar Op 1 juni 1686 trouwden Philip van der Mij (1654-1721) en Jannetje Rijs in Leiden en op 8 mei van het volgende jaar werd hun oudste zoon Hieronymus geboren. Vader Philip van der Mij was beeldgieter en heeft onder andere enkele monumentale tuinvazen vervaardigd naar het ontwerp van zijn stadgenoot Willem van Mieris. Zijn zoon Hieronymus zal het eerste kunstonderricht van zijn vader hebben gehad, maar het schildersvak leerde hij bij Willem van Mieris. Niettemin werd Van der Mij, 22 jaar oud, in februari 1710 eerst ingeschreven aan de Leidse Universiteit; net als Rembrandt een eeuw eerder werd hij als student ingeschreven om in zijn geboortestad bepaalde voorrechten en vrijstellingen te kunnen genieten, zonder ook daadwerkelijk academisch onderwijs te volgen. Pas in september 1724 werd de kunstenaar lid van het Leidse St. Lucasgilde, waar zijn vader al vanaf 1702 stond ingeschreven. Vier jaar later kocht Van der Mij een huis aan de Breestraat en hier bleef hij zijn hele leven ongehuwd woonachtig. In 1736 nam hij samen met Frans van Mieris de Jonge, de zoon van Willem van Mieris, het directeurschap van de Leidse tekenacademie over. Van der Mij overleed in 1761. Een half jaar na zijn dood werd zijn verzameling gipsen beelden en prenten geveild. Pieter Catel, Johannes le Francq van Berkhey, Nicolaas Reyers, Nicolaas Rijnenburg en Hendrik van Velthoven waren zijn leerlingen. Net als Van Mieris specialiseerde de begaafde Van der Mij zich vooral in genrescènes, maar het portret en het historiestuk kwamen eveneens veelvuldig aan bod. In navolging van zijn leermeester heeft ook hij enkele vazen ontworpen, die hoogstwaarschijnlijk door zijn vader in letterspijs (een loodmengsel) zijn gegoten. Daarnaast was Hieronymus van der Mij ook als kunsthandelaar actief. Lange tijd heeft de kunstenaar alleen vanwege zijn portretten van de Leidse burgerij en het hooglerarencorps bekendheid genoten en het heeft lang geduurd voordat zijn prestaties op het gebied van de historie- en genreschilderkunst werden herkend. De laatste vijfentwintig jaar heeft ook dit talent eindelijk de erkenning gekregen die het verdient. De wijze van schilderen van Van der Mij wijkt namelijk zo weinig af van die van zijn leermeester, dat sinds de negentiende eeuw schilderijen van zijn hand steevast werden toegekend aan de bekendere Willem van Mieris. In veel gevallen werd zo’n toeschrijving ‘bevestigd’ door een later aangebrachte signatuur op naam van Van Mieris, waarbij de originele signatuur van Van der Mij werd overschilderd of weggepoetst. Een goed voorbeeld daarvan is de Herders en herderinnen in een landschap in het Rijksmuseum te Amsterdam. Dankzij de recente onderstaande publicaties is in de onderwaardering van zijn kunstenaarschap eindelijk verandering gekomen. Het schilderij Dit schilderij van kinderen in een landschap is uitstekend te vergelijken met het eerder genoemde Herders en herderinnen in een landschap in het Rijksmuseum. Beide schilderijen hebben een pastoraal karakter en behoren tot de meest succesvolle composities van Hieronymus van der Mij. Formaat en opbouw van de compositie zijn gelijk. De kinderen zijn als jager of herderinnetje verkleed en spelen met een bokje. Een jongetje getooid met lauwerkrans slaat de tamboer. Een staande jongen houdt de jagershoorn, op de bok houdt een ander de teugels strak. De herderin met bloemen versierd zit op de voorgrond. In haar handen houdt zij de herdersstaf. Haar hoed ligt naast haar. De kinderen zijn getooid in herderskleren, dergelijke voorstellingen, pastorale scènes waren in de zeventiende een achttiende eeuw zeer geliefd. Men zag zijn kinderen het liefst als herders en herderinnetjes in het idyllische landschap van het klassieke Arcadië waarmee men rond 1600 via de pastorale literatuur kennis had gemaakt. Dit land van harmonie en onschuld was de ideale setting voor het jonge kind dat immers zelf ook als onschuldig werd gezien. Vandaar de onafscheidelijke bloemenkransen op deze portretten. Het bokje staat voor de verleidingen waaraan veelaal jongens ten prooi konden vallen. Zij moesten hun passies leren bedwingen. Bacchus en Venus lagen voortdurend op de loer en vormden een morele bedreiging. Daarom was het de taak van de ouders om met grote zorgvuldigheid en toezicht de oneerlijke begeerlijkheden te beteugelen. Het portret van het kind als jager heeft niets te maken met de eventuele jachtrechten die deze familie gehad zou kunnen hebben of het daadwerkelijk beoefenen van de jacht. Meer moeten deze attributen gezien worden in het licht van de adellijke pretenties van de regenten, een statuskwestie dus. De bronzen tuinvaas op de voorgrond is mogelijk door vader Philip van der Mij gegoten. Zij benadrukt het klassieke element van het idyllisch Arcadië. De kinderen hebben een portretachtig karakter. Hun identiteit is niet bekend. In 1979 heeft de toenmalige directeur van het Leidse museum de Lakenhal, Dr. Wurfbain, zonder succes geprobeerd de kinderen te identificeren. Literatuur over de kunstenaar: C. Wansink, 'Hieronymus van der Mij als historie- en genreschilder', Oud Holland 99 (1985), pp. 201-216; Eric Jan Sluijter e.a., cat. tent. Leidse fijnschilders: van Gerrit Dou tot Frans van Mieris de Jonge 1630-1760, Leiden (Stedelijk Museum de Lakenhal), 1988, pp. 169-173; Antoinette J.M. Krikke-Frijns, ‘Hieronymus van der Mij. Een achttiende-eeuwse Leidse schilder’, Jaarboekje voor geschiedenis en oudheidkunde van Leiden en omstreken 81 (1989), pp. 84-103; Guido M.C. Jansen e.a., cat. tent. Het Galante Tijdperk. Schilderijen uit de collectie van het Rijksmuseum, 1700-1800, Amsterdam (Rijksmuseum) 1995, pp. 36-37.; Sabine Craft-Giepmans, Hollandse Meesters catalogus van schilderijen van Hollandse meesters zeventiende en achttiende eeuw museum Mayer van den Bergh Collectie Smidt van Gelder Antwerpen, Antwerpen 2006. George Encil, Experiences and adventures of a collector, 1989, p. 146, afb. p. 147.


Provenance:

Collection George Encil, New York Sotheby's London, december 12. 1990 lot 102 Konrad Bernheimer München Private collection Germany


Literatuur: 

C. Wansink, 'Hieronymus van der Mij als historie- en genreschilder', Oud Holland 99 (1985), pp. 201-216.


Prijs op aanvraag